U četvrtak, 05.09.2024. godine, nova kraljica je krunisana kao osma maorska monarhinja na Novom Zelandu, nakon smrti njenog oca Tūheitia Pōtatau Te Wherowhero VII. Dvadesetsedmogodišnja Ngā Wai Hono i te Pō je izabrana za maorsku kraljicu od strane veća maorskih poglavica tokom ceremonije na Severnom ostrvu Novog Zelanda. Ceremonija je uključivala blagoslov istom Biblijom koja je korišćena prilikom krunisanja prvog kralja Maora 1858. godine.
„Nova monarhinja je izabrana tokom ceremonije poznata kao Te Whakawahinga, pred hiljadama ljudi okupljenih za vreme tangihanga (sahrane i pogreba) kralja Tūheitia.“, saopštio je predstavnik Kīngitanga iliti kraljevske porodice, prenosi CNN.
Ona je druga kraljica Maora u istoriji, prva je bila njena baka Te Arikinui Dame Te Atairangikaahu koja je postala kraljica 1966. godine. Te Arikinui Dame Te Atairangikaahu je bila na čelu Kīngitanga (maorski kraljevski pokret) čitavih 40 godine, sve do njene smrti 2006. godine. Nakon njene smrti, za kralja je izabran njen sin, nedavno preminuli kralj Tūheitia.
Podsećamo da su Maori domorodački narod Novog Zelanda. Prema podacima sa teara.govt.nz, u 2018. godini Maori su činili 16,5% stanovništva Novog Zelanda. Iako su prema ovom podatku etnička manjina, maorski jezik, uz engleski, ima status zvaničnog jezika države. Kako bi se očuvali bogatu kulturu i jezik, uvedene su obrazovne mere koje omogućavaju deci da uče na svom maternjem jeziku kao i sama škola maorskog jezika
Mnogi od nas, koji povremeno prate ragbi, upoznati su sa delom njihove kulture. Nacionalni ragbi tim All Blacks pred svaku utakmicu izvode haku. Haka, poznata kao „ratni poklik“ u maorskoj kulturi, tradicionalno je izvođena od strane muškaraca pre odlaska u rat. Karakteriše ga agresivan izraz lica kako bi zastrašili protivnika, dok sam poklik služi za podizanje morala samih sebe i pozivanje Boga za pomoć u pobedi.
Maorske institucije su široko prisutne na Novom Zelandu i imaju za cilj očuvanje njihove kulture, iako su postali manjina nakon evropske kolonizacije.
Šta je Kīngitanga?
Kīngitanga, što u prevodu znači Maorski kraljevski pokret, je jedna od najstarijih političkih institucija maorskog naroda. Nastala je 1858. godine, u cilju da sjedini sva maorska plemena na ostrvu pod jednim suverenom.
Potreba za ovakvom institucijom nastala je zbog Evropljana koji su dolazili na ostrvo. Tokom 1850-ih godina, Maori su se suočavala sa sve većim brojem britanskih doseljenika, političkom marginalizacijom i rastućim zahtevima za otkup zemljišta. Kao posledica, Maori su bili podeljeni između onih koji su bili spremni da prodaju svoju zemlju i onih koji nisu.
Pritisak na njihov narod od strane Britanaca pripisivali su moć njihovom jedinstvenom suverenu. Neki Maori su imali priliku da otputuju u Englesku, gde su mogli da vide britanske institucije, industriju i zakonodavni sistem na delu, neki su čak dobili priliku da upoznaju kraljicu Viktoriju. Verovali su da mi međuplemenski pokret, koji bi ujedinio Maorski narod pod jednim suverenom ravnopravnim kraljici Engleske, mogao da okonča međuplemenske sukobe, očuva Maori zemlju u njihovim rukama i obezbedi zasebno telo za upravljanje Maori narodom. Godine 1858. godine izabran je prvi kralj Pōtatau Te Wherowhero.
Sama po sebi, monarhija nije nasledna, iako je svaki monarh_inja do sada bio_la potomci prethodnog. Maorski monarh_inja funkcioniše van ustavne moći, izvan vlade države, bez eksplicitne pravne ili sudske vlasti, ali zadržavaju poziciju vrhovnog poglavice maorskog naroda i imaju određeni uticaj nad njima.
Dakle, maorska monarhija i dalje igra važnu ulogu u očuvanju identiteta i tradicije domorodačkog naroda Novog Zelanda, podsećajući na dugu istoriju otpora i jedinstva pred spoljnim pritiscima. Nova kraljica, Ngā Wai Hono i te Pō, preuzima ovu odgovornost u savremenom kontekstu, gde su očuvanje kulture, jezika i tradicije i dalje ključni izazovi za Maori zajednicu. Kako se maorski narod suočava sa novim generacijama i izazovima, Kīngitanga ostaje simbol njihove otpornosti i zajedništva.